MEULEMANS, Arthur

MEULEMANS, Arthur
Aarschot, 19 mei 1884 - Etterbeek, 29 juni 1966; componist, organist, leraar, dirigent, publicist

De eerste muzieklessen kreeg hij van zijn vader en van de organist Alfons Van den Eynde. Hij zong als knaap in het kerkkoor en speelde piccolo, viool, piano en orgel. Na de vierde humaniora aan het St.-Jozefcollege in zijn geboortestad werd hij leerling aan de toenmalige Ecole de Musique Religieuse (nu het LI) in Mechelen (1900-1906). Hij studeerde harmonie bij Aloys Desmet, contrapunt, fuga en compositie o.l.v. Edgar Tinel en orgel bij Oscar Depuydt. Onder meer via zijn harmonieleraar kwam hij er in aanraking met de muziek van R. Strauss en Cl. Debussy. Na het behalen van het hoogste diploma in 1906 werd hij er leraar harmonie, functie die hij bekleedde tot 1914. Tussen 1906 en 1912 schreef hij in 'Hooger Leven' en in 'Dietsche Warande en Belfort' een aantal bijdragen over Debussy, Ravel, Dukas en Schmitt. Arthur werd in 1911 organist van de O.-L.-Vrouwekerk in Aarschot. Op pedagogisch vlak was hij actief als muziekleraar aan de rijksmiddelbare school in Aarschot (1910-1915) en aan het Kon. Ath. in Tongeren (1915-1930). In 1916 stichtte hij met kanunnik-deken J. Broux de Limburgse Orgelschool in Hasselt, weldra gevolgd door een zangafdeling; tot 1930 was hij er directeur. In 1930 werd hij dirigent van het Groot Radio-Orkest, later dir. van de Belgische Radio-Omroep (NIR/INR). In 1942 trok hij zich uit de omroep terug om een nieuw koor tot stand te brengen in de Brusselse St.-Goedelekathedraal, maar in 1945 nam hij daar ontslag. Vanaf dat ogenblik wijdde hij zich uitsluitend aan het componeren. Hij ontving menige onderscheiding: in 1913 de Bouryprijs voor liederen, in 1946 de SABAM-prijs voor een symfonie, in 1950 de Noordstar-Boerhaveprijs voor zijn totale oeuvre en hetzelfde jaar de Jef Denyn-prijs voor zijn Serenata voor beiaard (1950). Meulemans werd in 1941 lid en in 1954 algemeen voorzitter van de Koninklijke Vlaamsche Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België. Hij maakte ook deel uit van talrijke commissies voor muziekonderwijs en was jurylid bij de hogere examens van de conservatoria, de Prijs van Rome, de Internationale Muziekwedstrijd Koningin Elisabeth en het Comité voor Toonkunst. In 1956 werd in Antwerpen het Arthur Meulemans Fonds gesticht dat vele van zijn composities heeft uitgegeven en op lp of cd uitgebracht. Arthur Meulemans publiceerde ook theoretische werken zoals Moderne muziek (1930), Aspecten van het moderne orkest (1953) e.a.

Meulemans, zelf geboren in de laatromantiek, beleefde in zijn jeugd het impressionisme om tenslotte tot volle ontplooiing te komen in het expressionisme. Het zijn de drie stijlfacetten die in de evolutie van zijn oeuvre, dat meer dan driehonderd werken telt, terug te vinden zijn. Zijn belangrijkste werken zijn voor orkest geschreven. Zij getuigen van een briljante orkestratietechniek die door het Franse impressionisme is beïnvloed. Zijn eigen persoonlijkheid blijkt uit de descriptieve aard van zijn symfonische gedichten, die waren gevoed door het naturalisme van de Vlaamse renaissanceschilders. In zijn oeuvre zijn zowat alle genres vertegenwoordigd. Verscheidene opera's gingen in première in de KVO: Vikings (1919, libretto E. Buskens), Adriaen Brouwer (1926, libretto F. de Witt-Huberts), Egmont (1944, libretto J. van Rooy). Tussen 1931 en 1960 schreef hij vijftien symfonieën, o.a. Vierde Symfonie in A voor blazers en slagwerk (1934) en Zeesymfonie (1946). Daarnaast componeerde hij verschillende orkestwerken zoals Pliniusfontein (1913), Danssuite (1943), De Witte (1949), Meteorologisch instituut (1951), Pieter Bruegel suite (1952), Hertog Jan van Brabant suite (1953), Sinfonietta (1959), Middelheim (1961), Het Zwin (1963), Torenhof (1963) en concerti voor cello (2), piano (2), viool (3), altviool, harp, twee violen, klavecimbel/piano en orgel. Zijn vocaal oeuvre omvat o.a. de oratoria Sacrum Mysterium (1916) en De zeven weeën (1920, tekst H. Thans), Sanguis Christi voor soli, koor en orkest (1938, tekst J. Boon), Kinderen van deze tijd (1957, tekst H. R. Holst), cantates en missen. Hij schreef ook liederen, piano- en orgelmuziek en heel wat kamermuziek, o.a. Aubade voor piano en blaaskwintet.

Flavie Roquet, Lexicon Vlaamse Componisten
© 2007 by Roularta Books

werken