CeBeDeM

CeBeDeM

index
van de aangesloten componisten

KERSTERS, Willem

Willem KERSTERS werd geboren te Antwerpen op 9 februari 1929. Vanaf 1945 studeerde hij er aan het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium, waar hij achtereenvolgens eerste prijzen behaalde voor notenleer, harmonie en piano. Daarna vervolmaakte hij zich aan het Koninklijk Muziekconservatorium van Brussel bij Jean Louël (contrapunt), Jean Absil en Marcel Quinet (fuga), Marcel Poot (compositie) en René Defossez (orkestdirectie). Nadat hij het diploma muziekleraar had behaald, was hij enkele jaren werkzaam aan de athenea van Tienen, Leuven en Aarschot. Van 1961 tot 1968 bekleedde hij de functie van muziekprogrammaleider bij de Belgische Radio en Televisie, Gewestelijke Omroep Limburg. Vanaf 1962 was hij verbonden aan het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium van Antwerpen, eerst als leraar harmonie, daarna ook als titularis van de compositieklas. Daarenboven werd hij in 1967 hoofdleraar theoretische vakken aan het Muziekconservatorium van Maastricht. Onder zijn leerlingen vinden we Alain Craens, Koen Dejonghe, Jan De Maeyer, Luc Van Hove, Wim Henderickx en Marc Verhaegen. In 1989 hield hij op met zijn pedagogische activiteiten aan deze twee conservatoria. Hij stierf op 29 december 1998 in zijn geboortestad.

Kersters behaalde als componist verscheidene nationale en internationale onderscheidingen, waaronder de Tweede Grote Prijs Graaf de Launoit in de Internationale Compositiewedstrijd Koningin Elisabeth in 1961 voor het ballet Triomf van de Geest (1959), de Prijs van de stad Triëste in 1963 voor zijn Tweede Symfonie (1963), en een bekroning van het Tweede Strijkkwartet (1964) in de Internationale Compositiewedstrijd voor Strijkkwartetten te Luik in 1965. In 1968 en 1972 werden hem, voor zijn gehele oeuvre, respectievelijk de Prijs Eugène Baie van het Provinciebestuur van Antwerpen en de Sabamprijs uitgereikt. Voor de Koningin Elisabethwedstrijd in 1978 componeerde hij het verplichte pianoconcerto. Eind 1990 werd Kersters tot lid verkozen van de Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België.

WERK
Als componist heeft Kersters nooit lange tijd aan een bepaald systeem vastgehouden. Op basis van de harmonische en structurele vormgeving is zijn loopbaan in verschillende fasen te verdelen. Vóór 1960 is er sprake van een harmonisch zeer intuïtieve stijl, terwijl de structuur refereert naar vooraf vastgelegde en klassieke vormstructuren: sonatevorm, rondovorm, enz... Voorbeelden hiervan zijn Concertino voor hobo en strijkers (1953), Zes Liederen (1953-55), Sonate voor altviool en piano (1954), Sinfonietta voor kamerorkest (1955-56), Partita voor viool en piano (1956) en het ballet Parwati (1956). Laat-romantische en expressionistische kenmerken worden op een natuurlijke wijze vermengd. Invloeden van Bartók zijn onder andere terug te vinden in Divertimento per archi (1958). De titel alleen al verwijst naar deze componist.

Eind jaren vijftig ontwikkelt Kersters een nieuwe compositietechniek die gebaseerd is op het principe van de tritonusverwantschap. Het gaat hier om een soort bitonaal stelsel, waarbij twee tonaliteiten op een tritonusafstand van elkaar volkomen worden verenigd in een autonome nieuwe tonaliteit. Deze harmonische vernieuwing was reeds intuïtief gegroeid in de werken uit het voorbije decennium. De harmonische basis van deze werken is terug te brengen tot hetzelfde akkoord, waarin de zevende en elfde boventoon de essentiële componenten zijn (bijvoorbeeld tegenover grondtoon c respectievelijk bes en fis). Het ballet Triomf van de Geest (1959) is het eerste werk dat volgens dit principe gecomponeerd is. Andere werken in deze techniek zijn Zes tweestemmige inventionen (1959), Twee preludes voor orgel (1961) en Psalmen (1962).

Door de snelle uitputting van dit systeem gaat Kersters al gauw op zoek naar nieuwe compositiemethodes. Zo schakelt hij in de jaren zestig, na een grondige studie van de dodecafonie, over naar een vrije seriële schrijfwijze, waarin zijn theorie van tritonusverwantschap opgenomen wordt. Zijn Eerste en Tweede Symfonie (1963 en 1964), de Plechtige Ouverture (1963) en Concertmuziek (1964) zijn op deze wijze ontstaan.
De vierdelige Eerste symfonie is gebaseerd op vier reeksen (één per deel). Het Adagio kan beschouwd worden als een breed uitgesponnen langzame inleiding; de twee hoofdthema's van het Allegro molto zijn duidelijk herkenbaar en een climax wordt bereikt op de naam BACH; het Adagio is, wat de vorm betreft, geïnspireerd op een versierd koraal; een eenvoudige rondovorm ligt aan de grondslag van de Finale.

In de tweede helft van de jaren zestig ontwikkelt Kersters de 'tonaliteit van de twaalftoonstoonladder', wat betekent dat het tonale en het atonale principe met elkaar versmolten worden. De eerste toepassing hiervan is de Derde Symfonie (1967). Al wat bruikbaar is, zowel uit het verleden als uit de hedendaagse muziektaal, wordt op een organische wijze in dit nieuwe idioom geïntegreerd. In een werk als Drie preludes (1971) is er nauwelijks nog sprake van traditionele thematische verwerking. Het slagwerk krijgt hoe langer hoe meer een belangrijke rol toegewezen: het fungeert als kleurelement, onder andere in Capriccio (1972), of wordt gebruikt als zelfstandig instrumentarium, onder andere in Anaglyphos (1969) met zijn verrassende en boeiende klankcombinaties.

Met de wending van instrumentale naar vocale muziek neemt Kersters tegelijkertijd afstand van de dodecafone schrijfwijze, die hij ongeschikt acht voor koorwerk en vocale solopartijen. Zo komt hij ca. 1975 weer tot zijn uitgangspunt: een intuïtieve schrijfwijze. Deze wordt nu echter doorgetrokken op het vlak van vormgeving, zodat de structuur tijdens het componeren zelf ontstaat. In deze fase ontstaan grote vocale werken, zoals de Gezellesymfonie (1979, Vierde Symfonie) met altsolo op drie avondgedichten van G. Gezelle, Baas Gansendonk (1981), een opera in drie bedrijven naar H. Consciences Baas Gansendonck, en Het Zonnelied (1986) naar de Heilige Franciscus.
Voor zijn vocale werken gebruikt hij Nederlandse, Franse, Engelse, Catalaanse en Vroeg-Italiaanse teksten. De melodie volgt nauwgezet de woordaccenten van de tekst; zo komen frequent maatveranderingen voor om een bepaalde lettergreep op de eerste tel van de maat te kunnen plaatsen. Teksten van Paul Van Ostaijen genieten zijn voorkeur, onder andere in het grote kameroratorium De Feesten van Angst en Pijn (1996).

Kersters' omvangrijk oeuvre telt meer dan 120 werken. Toch is, vooral naar het einde van de jaren zeventig, zijn compositorische activiteit aanzienlijk afgenomen, wat voornamelijk kan toegeschreven worden aan een grotere kritische ingesteldheid, waardoor de spontaniteit verminderde.

SELECTIEVE WERKLIJST
- Balletten: Parwati (1956), Triomf van de Geest (1959), Halewijn (1973), Ulenspiegel de geus (1976)
- Opera: Baas Gansendonk (1981)
- Orkest: Sinfonia piccola (1958), Eerste Symfonie (1962), Plechtige Ouverture (1963), Tweede Symfonie (1963), Concertmuziek (1964), Derde Symfonie (1967), Contrasten (1969), Anaglyphos (1969), Capriccio (1972), Pianoconcerto (1977), Vierde Symfonie of Gezellesymfonie (1979), Vijfde Symfonie (1987), Vioolconcerto (1989), Idylle (1992), Contrasts II (1998)
- Kamermuziek: Kwintet voor fluit, Engelse hoorn, klarinet, fagot en hoorn (1954), Sinfonietta voor kamerorkest (1955), Divertimento per archi (1958), Eerste Strijkkwartet (1962), Tweede Strijkkwartet (1964), Drie Bagatellen voor strijkkwartet of strijkorkest (1965), Variaties voor fluit, hobo, klarinet en fagot (1969), Kwartet voor klarinet, viool, altviool en cello (1971), Aveniana (1984), Ballade voor altsaxofoon en strijkers (1987), Sextet voor piano en strijkkwintet (1990), Sonate voor viool en piano (1993), Derde Strijkkwartet (1996), Concerto 'Filia Guilmin' voor gitaar en kamerorkest (1997)
- Vocaal-instrumentaal: De geestelijke bruiloft (1955), Circuscapriolen (1959), La chanson d'Eve (1959), Psalmen (1962), A Gospel Song (1965), Het Zonnelied (1986), Huldegedicht aan Singer (1992), Canconetas voor Ana-Catarina (1994)
- A capella-koor: Negen twee- en driestemmige kinderkoren (1963), Geishaliedjes (1964), Vissersliedje (1967), Melopee (1968), Duo Psalterii cantica (1968), Lentesuite (1984), Hulde aan Paul (1985), Frivole liedjes (1992), L'Enamorat di Deia (1992), Het Uur van Waarheid (1995), Stille, Nacht und Liebe (1995)
- Oratorium: A Hymn of Praise (1966), De Feesten van Angst en Pijn (1995)

BIBLIOGRAFIE
- DELAERE, M., Y. KNOCKAERT en H. SABBE, Nieuwe Muziek in Vlaanderen, Brugge, 1998.
- HEUGHEBAERT, H., art. Willem Kersters, in Algemene Muziekencyclopedie, dl. 5, uitg. dr. J. ROBIJNS en M. ZIJLSTRA, 1981, p. 170-171.
- HUYBENS, G., Een nieuw geluid...5: met werken van Kurt Bikkembergs, Luc Van Hove, Willem Kersters, Leuven, 1994.
- KNOCKAERT, Y., Een gesloten cirkel, in Muziek & Woord, nov. 1998, p. 45-46.
- LEYTENS, L., Het logische gevolg, in Muziek & Woord, april 1988, p. 30.
- NEES, V., en Willem Kersters zijn dichters, in Muziek & Woord, jan. 1995, p. 2.
- VON VOLBORTH, D., Willem Kersters, in CeBeDeM en zijn aangesloten componisten, dl. 1, 1977, p. 173-176.

DISCOGRAFIE
- Idylle voor harp en strijkers (Convivium Musicum o.l.v. Jo Van Eetvelde; harp: Annemie Neuhard), CMP 1002, 1995.
- Choral music set to texts of Paul van Ostaijen (BRTN-Koor o.l.v. Vic Nees), VTP 92 032, 1996.
- 3 bagatellen voor strijkorkest (cd Musica per archi door Kamerorkest Sinfonia o.l.v. Dirk Vermeulen), Eufoda 1138, z.d.


[© 2001 Kris Gabriels, voor MATRIX]

werken

  • 18 oud-nederlandse volksliederen I, 1948
    middenstem en piano 00:36:00
  • 18 oud-nederlandse volksliederen II, 1948
    middenstem en piano 00:36:00
  • A gospel song op. 35, 1965
    Soli, koor en piano 00:30:00
  • A gospel song op. 35, 1965
    Solo, koor en orkest 00:30:00
  • A hymn of praise op. 38, 1966
    Recitant, koor en orkest 00:40:00
  • Adelijn
    drie stemmen 00:00:00
  • Adoramus Te, 1972
    koor a cappella 00:02:00
  • Adoramus Te, 1972
    koor a cappella 00:02:00
  • Anaglyphos op. 51, 1969
    slagwerkorkest 00:10:00
  • Angst - een dans op. 57, 1971
    T, Recitante, koor, harp, piano en percussieorkest 00:13:00
  • Aveniana op. 75, 1984
    hobo, klarinet en fagot 00:09:00
  • Bagatelle IV op. 4, 1955
    piano 00:02:30
  • Ballade op. 52, 1970
    viool en piano 00:08:00
  • Ballade op. 84, 1987
    altsaxofoon en strijkers 00:10:00
  • Barbaarse dans op. 54, 1970
    A., T., vrouwenkoor en instrumentaal ensemble 00:13:30
  • Berceuse en humoreske op. 8, 1956
    hobo, klarinet en fagot 00:05:00
  • Boere-Charleston op. 79/1
    twee Sopranos en een Alto 00:00:00
  • Cançonetas voor Ana-Catarina op. 95, 1994
    vrouwenkoor, fluit, hobo en harp 00:11:30
  • Capriccio op. 59, 1972
    orkest 00:13:00
  • Chien, zèbre et chat op. 60, 1972
    Sopraan en piano 00:04:00
  • Cirkus-capriolen op. 15, 1959
    kinderkoor, hobo, klarinet, trompet, trommel en piano 00:10:00
  • Coïncidences op. 65, 1974
    9 slagwerkers 00:12:00
  • Concertino op. 2, 1953
    hobo en piano 00:18:00
  • Concertino op. 2, 1953
    hobo en strijkorkest 00:18:00
  • Concertmuziek op. 28, 1964
    strijkers, piano, slagwerk en pauken 00:20:00
  • Concerto op. 69, 1978
    piano en orkest 00:20:39
  • Concerto op. 86, 1989
    viool en orkest 00:28:00
  • Concerto op. 86, 1989
    viool en piano 00:28:00
  • Concerto, 1978
    2 piano's 00:20:39
  • Concerto "Filia Guilmin" op. 103, 1997
    gitaar en kamerorkest 00:20:00
  • Contrasten op. 50, 1969
    slagwerk en orkest 00:10:00
  • Contrasten op. 50, 1969
    slagwerk en piano 00:10:00
  • Contrasts II op. 104, 1998
    slagwerk en piano 00:07:00
  • Daar was er eens...
    gemengd koor a cappella 00:00:00
  • Dans, dans, kwezelke
    Sopraan, Alt, Tenor, Bariton 00:00:00
  • De dans der kristallen op. 80, 1985
    middenstem en strijkorkest 00:10:00
  • De dans der kristallen op. 80, 1985
    middenstem en piano 00:10:00
  • De feesten van angst en pijn op. 96, 1995
    T., A., Recitant, koor, harp, piano, slagwerk en strijkers 00:53:00
  • De geestelijke bruiloft op. 1, 1953
    Sopraan, Engelse hoorn, klarinet, piano en strijkkwartet 00:16:00
  • De koekoek, 1974
    koor a cappella 00:01:30
  • Defecerunt, 1979
    koor a cappella 00:00:00
  • Diagrammen op. 64, 1974
    viool en cello 00:10:00
  • Divertimento per archi op. 13, 1958
    strijkorkest 00:11:00
  • Drie bagatellen op. 34, 1965
    strijkorkest 00:05:45
  • Drie bagatellen op. 34, 1965
    2 violen, alt en cello 00:05:45
  • Drie Eskimo-teksten op. 101, 1996
    mannenkoor a cappella 00:06:30
  • Drie kinderliederen, 1954
    Kinderkoor en piano 00:06:00
  • Drie preludes op. 56, 1971
    piano 00:10:50
  • Duo psalterii cantica op. 45, 1968
    gemengd koor a cappella 00:06:10
  • Etude n°9, 1965
    trommel en piano 00:02:00
  • Fantasia op. 43, 1967
    orgel 00:15:00
  • Frivole liedjes op. 91, 1992
    mannenkoor a cappella 00:08:30
  • Gansendonk op. 72, 1983
    opera in 3 bedrijven 01:40:00
  • Gansendonk op. 72, 1983
    soli en piano 01:40:00
  • Geishaliedjes op. 30, 1964
    koor a cappella 00:06:00
  • Halewijn op. 62, 1974
    orkest 00:07:00
  • Heer Halewijn op. 62, 1973
    instrumentaal ensemble 00:09:30
  • Heer Halewijn op. 62, 1973
    orkest 00:09:30
  • Het gevecht op. 58, 1972
    hoge stem en piano 00:09:00
  • Het uur van waarheid op. 97, 1995
    mannenkoor a cappella 00:06:30
  • Het zonnelied op. 81, 1986
    gemengd koor, trompet, 2 piano's en bekkens 00:10:00
  • Het zonnelied op. 81, 1986
    gemengd koor en orkest 00:10:00
  • Huldegedicht aan Singer op. 89, 1992
    Vrouwenkoor en piano 00:06:00
  • Humoreske op. 14/b, 1959
    fagot en piano 00:02:30
  • Idylle op. 90, 1992
    harp en strijkers 00:13:52
  • Ik stond op hoge bergen
    vier stemmen 00:00:00
  • Intrada
    3 trompetten en 1 trombone 00:00:00
  • Juffer Lola
    drie stemmen 00:00:00
  • Kinderwereld op. 85, 1988
    kinderkoor en orkest 00:22:00
  • Kinderwereld op. 85, 1988
    Kinderkoor en piano 00:22:00
  • Kleine suite op. 25, 1963
    4 klarinetten 00:08:00
  • Kleine suite - Petite suite op. 40, 1967
    orgel 00:07:00
  • Koraalfantasie op. 31, 1965
    orgel 00:10:00
  • Kwartet op. 55, 1971
    klarinet, viool, altviool en cello 00:12:00
  • Kwintet op. 5, 1954
    fluit, hobo, klarinet, hoorn en fagot 00:12:00
  • L'enamorat li deia op. 92, 1992
    gemengd koor a cappella 00:08:15
  • La chanson d'Eve op. 18, 1959
    Sopraan, Recitant en strijkkwartet 00:15:00
  • Laudes op. 61, 1973
    koperensemble en slagwerk 00:10:15
  • Lentesuite: Avond op. 76/2
    koor a cappella 00:00:00
  • Lentesuite: De wolkenschaapjes op. 76/3
    koor a cappella 00:00:00
  • Lentesuite: In het woud op. 76/1
    koor a cappella 00:00:00
  • Mémoires de mon adolescence op. 94, 1993
    Sopraan en piano 00:12:00
  • Meditatie op. 14/a, 1959
    hobo en piano 00:04:00
  • Meditation uber den Namen BACH op. 46, 1968
    trompet in re, piano en strijkers 00:08:30
  • Melopee, 1968
    koor a cappella 00:02:30
  • Negen twee- en driestemmige kinderkoren op. 27, 1963
    kinderkoor a cappella 00:10:00
  • Notturno op. 44, 1968
    gitaar 00:05:00
  • Oud-Vlaamse liederen, 1962
    gemengd koor en piano 00:06:30
  • Partita op. 9, 1956
    viool en piano 00:10:00
  • Parwati op. 10, 1956
    orkest 00:25:00
  • Parwati: Symfonische fragmenten op. 10, 1956
    orkest 00:18:00
  • Pater noster, 1972
    koor a cappella 00:02:00
  • Plechtige ouverture - Ouverture solennelle op. 24, 1963
    groot orkest 00:11:00
  • Psalmen op. 21, 1962
    A., mannenkoor, kopers, orgel en pauken 00:15:00
  • Psalmus 150
    Sopraan, Alt, Tenor, Bariton 00:00:00
  • Psalmus XXIX op. 47, 1968
    T. en mannenkoor 00:06:30
  • Quatre épigrammes d'Anyte de Tegée op. 100, 1996
    Sopraan of Tenor en piano 00:06:30
  • Quatuor op. 53, 1970
    viool, altviool, cello en piano 00:12:30
  • Reuzegom, 1974
    koor a cappella 00:01:30
  • Salve Regina, 1972
    gemengd koor a cappella 00:03:00
  • Satirische Ode
    drie stemmen 00:00:00
  • Scherzo insolito op. 99, 1995
    piano 00:06:00
  • Septet op. 37, 1966
    4 klarinetten, slagwerk, pauken en piano 00:14:00
  • Serenade op. 68, 1976
    kamerorkest 00:14:00
  • Serenade nr.2 op. 105, 1998
    strijkorkest, harp en slagwerk 00:14:00
  • Serenata, 1958
    piano vierhandig 00:00:00
  • Sextet op. 87, 1990
    piano en strijkkwintet 00:30:00
  • Sinfonia concertante op. 11, 1957
    fluit, klarinet, fagot en strijkorkest 00:11:00
  • Sinfonia Piccola op. 12, 1958
    orkest 00:15:00
  • Sinfonietta op. 42, 1967
    harmonie-orkest 00:13:00
  • Sinfonietta op. 7, 1955
    kamerorkest 00:15:00
  • Sonate op. 6, 1954
    altviool en piano 00:14:00
  • Sonate op. 36, 1965
    viool 00:10:00
  • Sonate op. 77, 1985
    piano 00:16:00
  • Sonate op. 93, 1993
    viool en piano 00:17:00
  • Sonate, 1952
    viool en piano 00:22:00
  • Sonatine op. 63, 1974
    hobo en piano 00:05:40
  • Stille, Nacht und Liebe op. 98, 1995
    vrouwenkoor a cappella 00:06:50
  • Strijkkwartet nr.1 op. 23, 1962
    2 violen, alt en cello 00:18:10
  • Strijkkwartet nr.2 op. 32, 1964
    2 violen, alt en cello 00:16:30
  • Strijkkwartet nr.3 op. 102, 1996
    2 violen, alt en cello 00:15:00
  • Suite op. 29, 1964
    klarinettenkwartet en strijkers 00:10:00
  • Symfonie nr.1 op. 22, 1962
    orkest 00:20:00
  • Symfonie nr.2 op. 26, 1963
    orkest 00:25:00
  • Symfonie nr.3 op. 39, 1967
    orkest 00:28:00
  • Symfonie nr.4 op. 45, 1968
    orkest 00:20:00
  • Symfonie nr.4 op. 71, 1979
    Alt en orkest 00:26:30
  • Symfonie nr.5 op. 83, 1987
    orkest 00:26:30
  • Triomf van de geest op. 17, 1958
    orkest 00:18:00
  • Tristis est anima mea
    gemengd koor a cappella 00:00:00
  • Trois rondos - Drie rondos op. 48, 1969
    2 trompetten, hoorn, trombone en tuba 00:10:00
  • Twee preludes op. 20, 1961
    orgel 00:08:00
  • Uilenspiegel de geus op. 67, 1976
    orkest 01:38:36
  • Ulenspiegel, de geus (suite) op. 67, 1976
    orkest 00:35:00
  • Variaties op. 41, 1967
    klarinettenkwartet 00:09:30
  • Variations op. 49, 1969
    fluit, hobo, klarinet en fagot 00:08:00
  • Variazioni op. 70, 1978
    orgel 00:05:30
  • Vergiffenis
    Sopraan en piano 00:00:00
  • Verliefd jongetje
    koor a cappella 00:00:00
  • Vier bagatelles op. 4, 1955
    piano 00:07:30
  • Vier klavierstukken op. 33, 1965
    piano 00:13:30
  • Vier liederen op. 3/b, 1953
    middenstem en piano 00:07:00
  • Vier oudvlaamse liederen, 1962
    gemengd koor en orkest 00:06:30
  • Zeer kleine speeldoos, 1968
    koor a cappella 00:02:30
  • Zes liederen op. 3/a, 1953
    Sopraan of Tenor en piano 00:11:15
  • Zes preludes op. 82, 1986
    piano 00:09:00
  • Zes tweestemmige Inventionen op. 16, 1959
    piano 00:10:00
  • Zeven volksliederen, 1964
    koor a cappella 00:14:00
Bladzijdes :
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15