CeBeDeM

CeBeDeM

index
van de aangesloten componisten

DURME, Jef Van

Op 7 mei 1907 werd Jef VAN DURME geboren in een muzikantenfamilie in Kemzeke-Waas (Oost-Vlaanderen). Zijn eerste muzieklessen (klavier en notenleer) kreeg hij van zijn vader. Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen daar nog lessen van de organist van Sint-Niklaas bij. In 1914 verhuisde de familie Van Durme naar Antwerpen, waar Jef in 1918 aan het Sint-Jan Berchmanscollege begon te studeren. Een jaar later begon hij ook met muziekstudies aan het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium, en verliet het Sint-Jan Berchmanscollege in 1923 voorgoed. In dat jaar verkreeg Jef Van Durme onder leiding van Jan Broeckx zijn notenleerdiploma. Na harmonielessen van Lodewijk De Vocht en Edward Verheyen behaalde hij ook in deze discipline een diploma (1927). In 1928 slaagde Jef Van Durme voor klavier (lessen van De Vos en Lenaerts). Bij Flor Alpaerts volgde hij lessen contrapunt, fuga en orkestratie.

Na enkele succesvolle uitvoeringen van zijn composities kende de Toonkunstenaarsvereniging van Antwerpen hem in 1929 voor zijn Sonate voor viool en klavier de Prijs Fester toe. In 1931-32 sloeg Jef Van Durme een modernere compositorische richting in. Hij studeerde in deze periode drie maanden bij Alban Berg in Wenen. Na zijn terugkeer ontstonden enkele belangrijke composities. Hij was ook actief als uitvoerend pianist en schreef artikels voor Radiopost. In 1935 volgde hij een dirigeercursus bij Hermann Scherchen, die in 1936 in het Paleis voor Schone Kunsten zijn opera Remous leidde. Van Durmes Heldengedicht won op het Internationaal Festival voor Hedendaagse Muziek te Praag (1935) de eerste prijs. Van 1936 tot 1944 was hij als musicus-modulator aan het N.I.R. verbonden. Op het Concours International Jeunesse van de Société Philharmonique de Bruxelles ontving hij in 1937 voor zijn Sinfonia da Camera de eerste prijs.

Na de oorlog schreef Jef Van Durme nog een veertigtal composities, waarvan er één (de Tweede Ballade voor orkest) in 1952 op een festival in Philadelphia opgevoerd werd. In 1959, 1961-1962 en 1963 kende het Ministerie van Nederlandse Cultuur hem een werkbeurs toe.
Op 28 januari 1965 overleed Jef Van Durme in Brussel.

WERK
Jef Van Durme schreef zo'n 35 orkestwerken (waaronder twee balletten), een twintigtal pianowerken en ongeveer net zoveel kamermuziek, een veertigtal liederen en zes opera's, verder nog een oratorium en een orgelfantasie. Zijn reputatie was die van de "eerste Vlaamse componist van de avant-garde", van de "vertegenwoordiger van het expressionisme in de Vlaamse muziek".

Het lyrische en gepassioneerde Tweede Pianotrio uit 1929 staat nog volledig in de laat-romantische pianotriotraditie. Het symfonische gedicht Beatrijs (1930) refereert qua genre en idioom aan Richard Strauss.

Hoewel Jef Van Durme zijn Heldengedicht componeerde in 1935, na zijn studieperiode bij Alban Berg, is er toch geen invloed van deze leermeester te bespeuren. Dit symfonische gedicht in één beweging volgt geen literair programma, maar is eerder gebaseerd op een abstract idee. Het is opgebouwd uit één thema, dat op verschillende manieren ontwikkeld wordt.

Modern ("expressionistisch") in Van Durmes opera Remous uit 1935 zijn de harmonische vernieuwingen en de inhoud. Het (overigens zwakke) libretto van Joseph Weterings is een psychologisch drama met de klassieke driehoeksverhouding als onderwerp. Harmonisch zweeft deze opera tussen de tonaliteit en de atonaliteit. Voor de orkestratie, de vocale technieken, de vorm en de motiefbehandeling inspireerde Jef Van Durme zich op Wagner en op de eerste opera's van Strauss.

In 1936 schreef Jef Van Durme een in memoriam voor Alban Berg, zijn Eerste ballade voor symfonisch orkest. De orkestratie ervan is vrij traditioneel. De sterk verwijde tonale harmonie ondersteunt efficiënt de coherent opgebouwde vorm van dit sober en transparant geschreven, doorgecomponeerde werk.

Zowel de bezetting als de genrebenaming van Van Durmes Eerste Sinfonia da camera uit 1937 verwijzen naar Schönbergs Kammersymphonie, mogelijk ook naar Bergs Kammerkonzert. De solistisch behandelde instrumenten van het ensemble worden krachtig en efficiënt gebruikt. In dit sterk motivisch georganiseerde werk lijkt Jef Van Durme net als Schönberg bang te zijn voor de "lege ruimte": de contrapuntische zetting is uitstekend, met dikwijls spannende polyfone ontwikkelingen die tot grote climaxen leiden.
Op harmonisch vlak wordt redelijk vrij omgegaan met de van oorsprong tonale akkoorden en akkoordverbindingen.

Het Vijfde strijkkwartet uit 1953 is een streng uitgewerkte compositie die naar het lyrisme van Berg zou verwijzen. Bovendien werd het bij zijn eerste uitvoering geprogrammeerd naast strijkkwartetten van Krenek en Schönberg. Hieruit blijkt duidelijk dat het strijkkwartet als expressionistisch beschouwd werd, net als het merendeel van Jef Van Durmes oeuvre.

SELECTIEVE WERKLIJST
- Orkest: Beatrijs op. 6 (1930), Poème héroïque - Heldengedicht op. 14 (1935), Eerste sinfonia da camera op. 16 (1937), Eerste orkestballade op.18 (1936), Breughelsymfonie op. 21 (1942), Vijfde symfonie op. 51 (1952), Van Gogh Suite s. op. (1954)
- Ballet: Dageraad op. 9 (1933), Oreste op. 10 (1934-1935)
- Kamermuziek: Eerste vioolsonate op. 2 (1928), Tweede pianotrio op. 4 (1929), Vijfde strijkkwartet op.55 (1953)
- Piano: Zeven preluden op. 29 (1945), Zes preluden op. 44 (1947), Ballades op. 36 (1945-1947), Tweede sonate op. 52 (1952)
- Liederen: op teksten van o.a. René Declercq, Charles Baudelaire, Josef Muls, Karel Jonckheere, Philippe Jones, Guido Gezelle en Paul Van Ostaijen, vooral voor middenstem en piano
- Opera: Remous op. 15 (1935) op tekst van Joseph Weterings, La mort d' un commis-voyageur op. 58 (1954-1955) op tekst van Jef Van Durme naar Arthur Millers The dead of the salesman

BIBLIOGRAFIE
- DELAERE, M., Y. KNOCKAERT en H. SABBE, Nieuwe Muziek in Vlaanderen, Brugge, 1998, p. 19-23.
- DE SUTTER, I., Jef Van Durme. Een Vlaamse kunstenaar met wereldfaam, in vlaams muziektijdschrift, 22/3, maart 1970, p. 71-75.
- getuigenissen van en over jef van durme 1907-1965, in gamma. Tweemaandelijks tijdschrift voor muziek en grammofoonplaten, 27/3, mei-juni 1975, p. 92-97.
- HEUGHEBAERT, H., Jef van Durme, miskend toondichter uit het Vlaams ekspressionisme, in Ons Erfdeel, 18/5, 1975, p. 774-778.
- VON VOLBORTH-DANYS, D., Jef Van Durme, in CeBeDeM en zijn aangesloten componisten, uitg. dr. D. VON VOLBORTH-DANYS, Brussel, 1977, p. 116-119, p. 205.
-http://www.gallery.uunet.be/Cahal/PagesN/JefVanDurme.html
-http://www.gallery.uunet.be/Cahal/PagesN/JVDurme.html
-http://www.svm.be (in opbouw)

DISCOGRAFIE
Beatrijs op. 6, uitgevoerd dr. Philharmonie van Antwerpen o.l.v. Léonce Gras, Cultura 5069-2.


[© 2001 Klaartje Gonnissen, voor MATRIX]

werken

  • (oeuvre non identifiée)
    orkest 00:00:00
  • Ach, speel niet met mijn hart, 1933
    Bariton en piano 00:00:00
  • Allegro appassionnato, 1930
    cello en piano 00:00:00
  • Allegro capriccioso, 1963
    piano 00:09:00
  • Antonius und Kleopatra, 1957
    opera 00:00:00
  • Avondzang
    piano 00:00:00
  • Ballade, 1933
    piano 00:00:00
  • Ballade op. 18, 1938
    orkest 00:15:00
  • Ballade nr.2 op. 38, 1948
    orkest 00:15:00
  • Ballade nr.3, 1961
    orkest 00:13:00
  • Ballade nr.3 op. 36/3, 1946
    piano 00:00:00
  • Ballades op. 36, 1945
    piano 00:00:00
  • Béatrice op. 6, 1930
    orkest 00:20:00
  • Breuk
    Bariton en piano 00:00:00
  • Brueghel symphonie op. 21, 1942
    orkest 00:30:00
  • Castor sans Pollux
    viool en piano 00:00:00
  • Complainte
    middenstem en piano 00:00:00
  • Concerto op. 35, 1947
    viool en orkest 00:25:00
  • Concerto de chambre, 1937
    kamerorkest 00:20:00
  • Concerto nr.1 op. 25, 1942
    piano en orkest 00:00:00
  • Concerto nr.2 op. 31, 1946
    piano en orkest 00:25:00
  • Dageraad - L'aube op. 9, 1933
    orkest 00:40:00
  • De 14 stonden op. 7, 1931
    Soli, gemengd koor en orkest 00:50:00
  • De 14 stonden op. 7, 1931
    Mz., Bar., gemengd koor en piano 00:50:00
  • De gouden dag is heen, 1931
    middenstem en piano 00:00:00
  • De gouden dag is heen, 1931
    Bariton en piano 00:00:00
  • De lente komt, 1928
    middenstem en piano 00:00:00
  • De lente komt, 1928
    Bariton en orkest 00:00:00
  • De meiboom, 1929
    Bariton en piano 00:00:00
  • De vagebonden, 1931
    middenstem en piano 00:00:00
  • Drie liederen op. 53, 1952
    Bariton en piano 00:00:00
  • Eja, Mater, Fons Amoris, 1959
    middenstem en piano 00:00:00
  • Elegie nr.1 op. 13, 1932
    orkest 00:00:00
  • Elegie nr.2 op. 23, 1938
    orkest 00:00:00
  • En verre tochten gaan, 1939
    voordracht en klavier 00:00:00
  • Fantasia op. 40, 1948
    cello en piano 00:10:00
  • Fantasia op. 43, 1949
    orgel 00:00:00
  • Feestklanken
    piano 00:00:00
  • Hamlet op. 3, 1929
    orkest 00:13:00
  • Het heidekruid
    Bariton en piano 00:00:00
  • Impromptu, 1928
    piano 00:00:00
  • Indrukken uit Groothertogdom Luxembourg, 1930
    piano 00:00:00
  • König Lear op. 59, 1955
    opera 02:30:00
  • König Lear op. 59, 1955
    gemengd koor en piano 02:30:00
  • Kinder - dankbaarheid
    Bariton en piano 00:00:00
  • L'alouette, 1961
    Sopraan en piano 00:00:00
  • L'arrivée du printemps, 1922
    Bariton en piano 00:00:00
  • La destruction - De verwoesting op. 20, 1939
    middenstem en piano 00:00:00
  • La mort op. 34/1, 1946
    Bariton en piano 00:00:00
  • La mort d'un commis-voyageur op. 58, 1954
    opera 00:00:00
  • La mort d'un commis-voyageur op. 58, 1954
    gemengd koor en piano 00:00:00
  • Lentelach, 1929
    Bariton en piano 00:00:00
  • Les ténèbres op. 20, 1939
    middenstem en piano 00:00:00
  • Lyrisch poème
    orkest 00:00:00
  • Mei - Seringen, 1929
    Bariton en piano 00:00:00
  • Mietje, 1931
    Bariton en piano 00:00:00
  • Mietje, 1931
    Bariton en orkest 00:00:00
  • Misverstand
    middenstem en piano 00:00:00
  • Moeder, 1954
    middenstem en piano 00:00:00
  • Moedertaal
    middenstem en piano 00:00:00
  • Nachtlicht
    middenstem en piano 00:00:00
  • Nocturne, 1946
    Bariton en piano 00:00:00
  • Nocturne, 1946
    Bariton en piano 00:00:00
  • O lieve zoete kind, 1946
    middenstem en piano 00:00:00
  • O lieve zoete kind, 1946
    Sopraan en piano 00:00:00
  • Orestes op. 10, 1936
    orkest 00:30:00
  • Orestes op. 10, 1934
    orkest 00:30:00
  • Ouverture pour un drame op. 48, 1952
    orkest 00:15:00
  • Pianotrio n°1 op. 1, 1928
    viool, cello en piano 00:00:00
  • Pianowerken
    piano 00:00:00
  • Poème héroïque - Heldengedicht op. 14, 1935
    orkest 00:13:00
  • Recueillement op. 20, 1939
    middenstem en klavier 00:00:00
  • Remous op. 15, 1935
    opera 00:35:00
  • Remous op. 15, 1935
    Soli en piano 00:35:00
  • Richard III, 1964
    opera 00:00:00
  • Sarabanda, 1929
    piano 00:00:00
  • Schemerliedje
    middenstem en piano 00:00:00
  • Schemerliedje
    Bariton en orkest 00:00:00
  • Secret
    middenstem en piano 00:00:00
  • Sept préludes op. 29, 1945
    piano 00:20:00
  • Sextette op. 5, 1930
    fluit, hobo, klarinet, fagot, hoorn en piano 00:15:00
  • Sinfonia da camera nr.2 op. 45, 1949
    kamerorkest 00:25:00
  • Six préludes op. 44, 1947
    piano 00:20:00
  • Sonate op. 32, 1930
    piano 00:00:00
  • Sonate, 1927
    piano 00:00:00
  • Sonate op. 49, 1952
    cello en piano 00:25:00
  • Sonate, 1930
    piano 00:00:00
  • Sonate nr.1 op. 2, 1928
    viool en piano 00:00:00
  • Sonate nr.2 op. 52, 1952
    piano 00:25:00
  • Sonate nr.2 op. 19, 1940
    viool en piano 00:00:00
  • Sonate nr.3 op. 37, 1947
    viool en piano 00:25:00
  • Strijkkwartet, 1946
    2 violen, alt en cello 00:00:00
  • Strijkkwartet
    2 violen, alt en cello 00:00:00
  • Strijkkwartet nr.1 op. 8, 1932
    2 violen, alt en cello 00:25:00
  • Strijkkwartet nr.2 op. 17, 1944
    2 violen, alt en cello 00:30:00
  • Strijkkwartet nr.3 op. 28, 1945
    2 violen, alt en cello 00:25:00
  • Strijkkwartet nr.4 op. 39, 1948
    2 violen, alt en cello 00:25:00
  • Strijkkwartet nr.5 op. 55, 1953
    2 violen, alt en cello 00:12:00
  • Suite op. 24, 1928
    piano 00:20:00
  • Suite op. 50, 1951
    fluit, hobo, klarinet, hoorn en fagot 00:00:00
  • Suite extraite du ballet 'L'aube', 1933
    orkest 00:00:00
  • Suite nr.1 op. 33, 1947
    orkest 00:17:00
  • Suite nr.2, 1949
    orkest 00:20:00
  • Suite nr.3, 1962
    orkest 00:00:00
  • Symfonie nr.1 op. 12, 1939
    orkest 00:28:00
  • Symfonie nr.2 op. 22, 1939
    orkest 00:28:00
  • Symfonie nr.3 op. 30, 1946
    orkest 00:30:00
  • Symfonie nr.4 op. 46, 1951
    orkest 00:23:00
  • Symfonie nr.5 op. 51, 1952
    orkest 00:32:00
  • Symfonie nr.5 op. 51, 1952
    orkest 00:32:00
  • Symfonie nr.6 op. 54, 1953
    orkest 00:25:00
  • Symfonische proloog op. 27, 1945
    orkest 00:13:00
  • Tijdeloos bestaan
    Bariton en piano 00:00:00
  • Trio nr.2 op. 4, 1931
    viool, cello en piano 00:19:30
  • Trio nr.3 op. 26, 1942
    viool, cello en piano 00:00:00
  • Trio nr.4, 1949
    viool, cello en piano 00:25:00
  • Trois mélodies op. 34, 1946
    middenstem en orkest 00:13:00
  • Trois mélodies op. 34, 1946
    middenstem en piano 00:13:00
  • Trois poèmes de Baudelaire op. 20, 1939
    middenstem en orkest 00:00:00
  • Van Gogh-suite, 1954
    orkest 00:25:00
  • Vier lyrische stukken op. 47, 1950
    piano 00:00:00
  • Vlanderland
    Bariton en piano 00:00:00
  • Vlanderland
    Koor en orkest 00:00:00
  • Vreugde, 1942
    Recitant en piano 00:00:00
  • Vreugde, 1942
    Recitant en piano 00:00:00
  • Wiegeliedje voor de geliefde
    Bariton en piano 00:00:00
  • [Zevenmaal rechtveerdig man], 1931
    gemengd koor en piano 00:00:00
Bladzijdes :
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13