CeBeDeM

CeBeDeM

index
van de aangesloten componisten

DEVREESE, Frédéric

Fréderic DEVREESE werd op 2 juni 1929 te Amsterdam in een zeer muzikale familie geboren. Zijn moeder speelde viool, net zoals zijn vader Godfried, die eveneens een bekende componist en dirigent was. Van hem kreeg de jonge Devreese ook zijn eerste lessen harmonie in het conservatorium van Mechelen. Later studeerde hij aan het Brusselse conservatorium bij Marcel Poot (compositie) en René Defossez (orkestdirectie). In 1949 won hij de compositieprijs van het internationaal pianoconcours van Oostende met zijn eerste pianoconcerto, dat bijgevolg als plichtwerk moest worden gespeeld. Hierdoor werd hij nationaal opgemerkt, waardoor hij beurzen kreeg om in Rome (compositie bij Ildebrando Pizzetti en directie bij Previtali) en Wenen (directie bij Hans Swarowski) te studeren. Deze studies rondde Fréderic Devreese in 1956 af, waarna hij terug naar België kwam. In 1958 werd hij televisierealisator voor de toenmalige BRT, waar hij later werkzaam werd als dirigent en producer. Op de BRT zou hij ook drie jaar lang films sonoriseren, wat de ideale leerschool voor het schrijven van filmmuziek was.
Devreese had en heeft ook veel belangstelling voor jonge muzikanten, die hij wilde stimuleren en promoten door initiatieven zoals Tenuto (Belgische nationale muziekwedstrijd voor jong talent onder 25), Jong Tenuto (jong talent onder 17) en Procemus (centrum voor promotie en productie van jeugdig talent). Hij was ook chef-dirigent van het Belgische Jeugdorkest en directeur van de muziekacademie van Overijse. Devreese won verschillende prijzen met zijn werk, o.a. de Prix Italia (1963) voor zijn opera Willem van Saeftinghe, geschreven in opdracht van de BRTN, de Georges Delerue Award (1994) voor La Partie d'Echecs en twee maal de Joseph Plateau Prijs in 1988 en 1990 voor de filmmuziek van respectievelijk L'Oeuvre au Noir en Het Sacrament.
In 2003 was Devreese samen met vijf andere Vlaamse componisten eregast op het Moscow Autumn 2003 International Contemporary Music Festival.

WERKEN



WERKBESPREKING
Het oeuvre van Fréderic Devreese is zeer gevarieerd. Zo schreef hij naast vier pianoconcerti, een vioolconcerto, een symfonie en kamermuziek ook twee opera's, balletsuites, liederen en filmmuziek. Zijn filmmuziek zou een belangrijke invloed uitoefenen op zijn andere werken. Enerzijds was hij door het gebrek aan financiële middelen in de filmindustrie verplicht om voor kleinere ensembles te schrijven, wat leidde tot het exploreren van bepaalde klankidiomen. Anderzijds was hij er zeker van dat het werk binnen afzienbare tijd zou uitgevoerd worden. De muziek zelf is niet experimenteel en leidt zodoende de aandacht niet af van de beelden. Ze moet vooral de visueel-dramatische realiteit uitdiepen. Dit resulteert in een zeer toegankelijke schrijfwijze, waarin gebruik gemaakt wordt van atonale elementen. Zijn werken hebben bovendien een duidelijke vormopbouw. Deze kenmerken vinden we ook in zijn klassieke werken terug.
Overigens heeft Devreeses filmmuziek zonder beeldbegeleiding een zeer evocatief karakter, zodat ze apart kan gespeeld worden tijdens concerten. Hij maakte dan ook verschillende orkestsuites, gebaseerd op zijn oorspronkelijke filmmuziek, zoals Benvenuta en L'Oeuvre au Noir. Bovendien is er ook interactie mogelijk tussen het klassieke oeuvre van Devreese en zijn filmmuziek. Een voorbeeld hiervan is zijn celloconcerto Canti, dat in 1999 geschreven werd in opdracht van het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen. Twee delen hieruit begeleidden één van de personages uit de film Pauline et Paulette van Lieven Debrauwer uit 2000.

In de beginjaren van zijn compositiecarrière maakte Fréderic Devreese gebruik van klassieke genres en vormen, zoals het concerto en de symfonie. Zijn eerste pianoconcerto uit 1949 schreef hij op negentienjarige leeftijd. Toch is het representatief voor de creativiteit en originaliteit van zijn oeuvre. Net als in de drie volgende pianoconcerti, waarvan het laatste in 1983 als plichtwerk voor de Koningin Elizabethwedstrijd diende, wordt de piano als melodisch instrument, als ritme-instrument en als kleurinstrument gebruikt. Devreese geeft daarbij de voorkeur aan korte motieven, die telkens in andere kleuren en tessituren voorkomen. Devreese houdt in zekere zin vast aan de tonaliteit maar vermijdt bevestigende cadensformules en gebruikelijke akkoordverbindingen. Door het veelvuldige gebruik van het zogenaamde majeur-mineur-akkoord, waarin de grote terts en de kleine terts samen voorkomen, slaagt hij erin het tonale systeem te kleuren. Bovendien legt dit akkoord de link naar de jazz-muziek, door het typische blue note-karakter ervan (het gebruik van de kleine terts als afwijking). Zeker in zijn vroege werken is de invloed van deze populaire muziek op Devreese niet te ontkennen. Zo horen we in zijn pianoconcerti en zijn enige symfonie veelvuldige reminiscenties aan Gershwin. Het constant variërende ritme vormt de dragende kracht van deze muziek. Bovendien werkt Devreese graag met de tegenstelling tussen binaire en ternaire ritmes. Ook de dynamische opbouw en de orkestatie dragen vaak bij tot de climaxwerking. Hierdoor refereren zijn pianoconcerti in zekere zin aan het romantische bravoureconcerto uit de negentiende eeuw.

De TV-opera Willem van Saefthingen (1962) is een totaalspektakel dat gebruik maakt van dia's, filmbeelden, hallucinante decors en expressieve muziek. Het verhaal handelt over een jongeman, die graag priester zou worden maar daarvan door zijn persoonlijke verleden - in een voorbije oorlog vermoordde hij iemand - wordt weerhouden. De oorlog met zijn grote volksscènes wordt weergegeven door een dissonante harmonie, een compacte orkestratie en geaccentueerde ritmes. Hiernaast wordt er in de muziek plaats gemaakt voor de serene abdijrust en gebedssfeer. Met deze opera wonnen regisseur Mark Liebrecht en Fréderic Devreese de prestigieuze Prix Italia in 1964.
In 1980 schreef Devreese het ballet Gemini voor twee piano's. Zes jaar later herwerkte hij het voor dubbel orkest. Een tweeling wordt geboren (Birth), de één leert de ander dansen (Dance of the Twins). Als ze de dames van de andere dierenriemtekens gaan verleiden (Seduction), worden ze uitgedaagd tot een gevecht (Fight). Eén van de twee sterft, de tweede kan echter niet leven zonder de andere en sterft eveneens (Death). De verschillende delen van de compositie worden aan elkaar gebonden door drie korte intermezzi. Vooral in de pianoversie komt het beeld van een tweeling duidelijk over. De piano's bootsen elkaar voortdurend na en worden contrapuntisch tegenover elkaar geplaatst. Een ander voorbeeld is het gebruik van symmetrie in de twee handen van één pianist: ze maken identieke bewegingen of zijn elkaars spiegelbeeld in tegenbeweging. In de orkestversie gaat Devreese uit van tegenstellingen tussen verschillende kleuren. Zo laat hij groepen uit dezelfde families tegen elkaar spelen, bijvoorbeeld kopers tegen kopers of strijkers tegen strijkers. Hoewel Devreese het gegeven van de tweeling in dit ballet duidelijk uitwerkt, componeert hij zijn balletten steeds los van een libretto, waardoor de muziek geen loutere illustratie wordt van een buitenmuzikale inhoud.
Een laatste belangrijk werk van Devreese is zijn celloconcerto Canti uit 1999. Dit uit één langzame beweging bestaande concerto wordt onderverdeeld in een Introduzione, drie Canti en een Epilogo. De cello-solo wordt geflankeerd door een klassiek symfonisch orkest, aangevuld met zachte, kleurrijke instrumenten als de harp, de celesta en de vibrafoon. Dit biedt de componist de mogelijkheid om een diversiteit aan klankkleuren en klankcombinaties te bereiken. In de cellopartij vermijdt Devreese pure virtuositeit ten voordele van melodieuze, expressieve lyriek.

Samengevat kunnen we stellen dat Devreese originele muziek schrijft, die ondanks haar bijwijlen moderne en directe expressie zeer toegankelijk is. In de loop van zijn carrière evolueerde hij van een onstuitbaar vitalisme met jazz-effecten en Gershwin-reminiscenties naar een meer universele stijl, die dieper is van expressie en evenwichtiger van structuur.

Devreeses saxofoonkwartet James Ensor Suite uit 2005 is een hommage aan deze Belgische schilder. Drie van de vier ondertitels refereren hierbij aan het oeuvre van Ensor: Sketches, Caricatures en Masks. Het derde deel heeft als titel Chorale en wijkt ook muzikaal sterk af van de overige delen. Met uitzondering van dit (korte) koraal, maakt Devreese in de gehele compositie gebruik van terugkerende herkenbare motieven, zoals herhaalde staccato-noten, en een stuwende ritmiek.
In het werk zijn regelmatig humoristische of dubbelzinnige passages te vinden, vooral in het laatste deel, Masks. Onder meer de vele loopjes en hinkende triolenfiguurtjes verlenen dit deel een ironisch karakter.
In deze context doet het korte, traditionele koraal enigszins vreemd aan. Terwijl de textuur van dit deel sterk idiomatisch is, werken de bezetting en de vele chromatische lijnen vervreemdend. Mogelijks kan hierin een verwijzing gezien worden naar de manier waarop Ensor traditionele themaís op een vervreemdende wijze voorstelt.

SELECTIEVE WERKLIJST
- Orkestwerken: Pianoconcerto nr. 1 (1949); Vioolconcerto (1951); Pianoconcerto nr. 2 (1952); Symfonie (1952); Pianoconcerto nr. 3 (1955); Mascarade (1956); Pianoconcerto nr. 4 (1983); Benvenuta (1984); Gemini (1986); L'Oeuvre au Noir (1988); Canti (1999); Passage (2004); La partie d'échecs (Derde orkestsuite) (2006)
- Opera: Willem van Saefthingen (1962-63); De Vreemde Ruiter (1976)
- Kamermuziek: Divertimenti (1970); Don Juan (1974); Vier Walsen (1979); Sax-Blues (1995); Suite (1998); Récitativo et Allegro (2000); Passage à 5 voor gitaar en elektrische gitaar, viool, contrabas, piano en accordeon (2002); James Ensor Suite voor saxofoonkwartet (2005)
- Pianowerken: Mascarade (1953); Prélude (1972); Gemini (1980); Black and White (1984); Short Waltzes (1997); Mobile (2000)
- Liederen: Drie Kleengedichtjes (1947); Zes Liederen (1962); Vannacht (1988)
- Filmmuziek: De man die zijn haar kort liet knippen (1966); Un Soir un Train... (1968); Ik, Ensor (1972); Belle (1973); Benvenuta (1983); L'Oeuvre au Noir (1988); Het Sacrament (1989); La Partie d'Echecs (1994); Pauline et Paulette (2000); Mein Name ist Bach (Dominique de Rivaz) (2003)

[© 2002 Veerle Bosmans, voor MATRIX ; © 2006 Rebecca Diependaele, voor MATRIX]

werken

  • "Mein Name ist Bach", 2002
    strijkorkest 00:00:00
  • 5 Divertimenti, 1985
    saxofoonkwartet 00:12:00
  • Ballade à Damien, 1988
    kinderchoor en diversen instrumenten 00:16:00
  • Ballade à Damien, 1988
    piano 00:16:00
  • Belle, 1973
    strijkorkest 00:09:07
  • Belle (filmmuziek nr.7), 1973
    strijkorkest 00:00:00
  • Benvenuta, 1998
    altsaxofoon en piano 00:16:00
  • Benvenuta, 1983
    viool en piano 00:16:00
  • Benvenuta, 1990
    viool of klarinet, cello en piano 00:16:00
  • Benvenuta, 1998
    cello en piano 00:16:00
  • Benvenuta, 1984
    orkest 00:16:00
  • Benvenuta, 1998
    altsax, accordeon en strijkorkest 00:17:00
  • Benvenuta
    klarinet en piano 00:16:00
  • Benvenuta, 1990
    viool, cello en piano 00:16:00
  • Benvenuta, 1990
    klarinet, cello en piano 00:16:00
  • Benvenuta
    harmonieorkest 00:00:00
  • Benvenuta, 1983
    viool en piano 00:00:00
  • Benvenuta
    viool, accordeon, piano, gitaar en contrabas 00:00:00
  • Benvenuta
    klarinet, accordeon en n klarinetten 00:00:00
  • Benvenuta, 1990
    viool, cello en piano 00:16:00
  • Benvenuta: Orchestral Suite n°1
    orkest 00:16:00
  • Benvenuta: Suite
    altviool en piano 00:00:00
  • Benvenuta: Suite, 1990
    klarinet, cello en piano 00:16:00
  • Benvenuta: Tango, 1987
    orkest 00:03:45
  • Berceuse & Finale, 1991
    viool en piano 00:05:00
  • Berceuse & Finale
    fluit en piano 00:00:00
  • Berceuse & Finale
    viool en strijkorkest 00:00:00
  • Black & White, 1984
    piano 00:17:00
  • Blues, 1989
    trompet en piano 00:03:30
  • Blues, 2004
    trompet en piano 00:03:30
  • Blues, 1989
    altsaxofoon en piano 00:03:30
  • Blues, 1989
    klarinet in si b en piano 00:03:30
  • Butterfly, 2006
    fluit en marimba 00:01:30
  • Canti, 2000
    cello en piano 00:21:00
  • Canti, 1999
    cello en orkest 00:22:00
  • Canti, 2000
    altviool en piano 00:21:00
  • Canti, 1999
    cello en orkest 00:22:00
  • Circles, 2007
    viool en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    altviool en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    cello en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    altsaxofoon en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    contrabas en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    fluit en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    hobo en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    klarinet in si b en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    klarinet in E b 00:06:00
  • Circles, 2007
    basklarinet en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    fagot en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    hoorn en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    trompet en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    trombone en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    tuba en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    bariton en piano 00:06:00
  • Circles, 2007
    orkest 00:06:00
  • Concertino, 1998
    cello, bandoneon en strijkorkest 00:16:00
  • Concerto, 1951
    viool en orkest 00:24:00
  • Concerto, 1951
    viool en piano 00:24:00
  • Concerto, 2006
    viool en strijkorkest 00:24:00
  • Concerto nr.1 op. 5, 1949
    2 piano's 00:23:00
  • Concerto nr.1 op. 5, 1949
    piano en orkest 00:23:00
  • Concerto nr.2, 1952
    2 piano's 00:22:00
  • Concerto nr.2, 1952
    piano en orkest 00:22:00
  • Concerto nr.3, 1956
    2 piano's 00:21:00
  • Concerto nr.3, 1956
    piano en orkest 00:21:00
  • Concerto nr.4, 1983
    piano en orkest 00:15:00
  • Concerto nr.4, 1983
    2 piano's 00:15:00
  • Danse à l'auberge, 2009
    2 piano's 00:00:00
  • Deux mouvements pour cordes, 1953
    strijkorkest 00:15:00
  • Divertimenti, 1970
    2 violen, alt en cello 00:12:00
  • Divertimenti, 1970
    strijkorkest 00:12:00
  • Divertimenti, 1970
    twee klarinetten, basset hoorn en basklarinet 00:12:00
  • Divertimenti a due, 1996
    gitaar en viool 00:11:00
  • Divertimenti a due, 1999
    viool en cello 00:12:00
  • Drie dansen, 1991
    tien blaasinstrumenten 00:11:30
  • Drie Gezelle-liederen, 1947
    hoge stem en orkest 00:06:00
  • Drie kleengedichtjes, 1947
    Mezzosopraan en piano 00:03:00
  • Drie koningen ter Schelde
    Mezzosopraan en piano 00:03:00
  • Drie liederen op. 4, 1948
    Mezzosopraan en piano 00:04:15
  • Evocations, 1962
    harmonieorkest 00:19:00
  • Evocations, 1962
    orkest 00:18:00
  • Final game II, 2003
    viool, accordeon, piano, gitaar en contrabas 00:00:00
  • Four final games, 2003
    viool, accordeon, piano, gitaar en contrabas 00:00:00
  • Gemini, 1980
    2 piano's 00:26:00
  • Gemini, 1986
    orkest 00:23:00
  • Gemini
    viool, accordeon, piano, gitaar en contrabas 00:00:00
  • Gemini, 2007
    2 harmonieorkesten 00:23:00
  • Habanera for Toots and orchestra, 1987
    mondharmonica en orkest 00:06:00
  • James Ensor Suite, 2005
    saxofoonkwartet 00:11:00
  • James Ensor Suite, 2005
    strijkorkest 00:11:00
  • James Ensor Suite, 2005
    klarinettenkwintet 00:12:00
  • L'oeuvre au noir, 1988
    orkest 00:24:00
  • L'oeuvre au noir (2 delen), 1988
    orkest 00:00:00
  • L'oeuvre au noir (3 delen), 1988
    orkest 00:00:00
  • L'oeuvre au noir: Orchestral Suite n°2
    orkest 00:26:00
  • L'oeuvre au noir: Suite n°2 pour orchestre, 2006
    orkest 00:26:00
  • La fleur de l'été, 1968
    zang, strijkorkest en gitaar 00:02:30
  • La fleur de l'été, 1968
    Mezzosopraan en piano 00:02:30
  • La partie d'échecs, 1994
    strijkorkest en piano 00:15:00
  • La partie d'échecs, 2006
    strijkorkest, piano en celesta 00:20:00
  • La partie d'échecs: Orchestral Suite n°3, 2006
    orkest 00:22:00
  • La vie s'en va...
    Mezzosopraan en piano 00:03:00
  • Mascarade, 1953
    piano 00:13:00
  • Mascarade, 1956
    orkest 00:14:00
  • Masque, 1989
    fanfare 00:00:00
  • Mireille's Book: Sogno, 2006
    piano 00:00:00
  • Mobile, 2000
    piano vierhandig 00:05:00
  • Mobile, 2000
    piano 00:05:00
  • Nine waltzes, 2001
    piano 00:24:30
  • Ostinati, 1997
    saxofoon en piano 00:17:30
  • Overture, 1976
    orkest 00:06:30
  • Overture for band, 1986
    harmonieorkest 00:06:30
  • Passage, 2004
    orkest 00:12:00
  • Passage à cinq, 2002
    viool, gitaar, accordeon, piano en contrabas 00:11:00
  • Passage à deux, 2003
    viool en piano 00:11:00
  • Prélude "La vie s'en va"
    2 violen, alt en cello 00:00:00
  • Prélude "La vie s'en va"
    strijkorkest 00:00:00
  • Prélude "La vie s'en va", 1973
    viool en piano 00:03:00
  • Prelude, 1981
    orkest 00:07:00
  • Prelude
    viool, accordeon, piano, gitaar en contrabas 00:00:00
  • Prelude 2
    piano 00:05:00
  • Recitativo e allegro, 1955
    trompet en orkest 00:08:00
  • Recitativo et Allegro, 2000
    trompet en piano 00:07:00
  • Rendez-vous à Bray, 1970
    strijkorkest 00:00:00
  • Ritornella, 2000
    beiaard solo 00:00:00
  • Sax-blues
    altsaxofoon en piano 00:00:00
  • Short waltzes, 1997
    piano 00:10:00
  • Soundtrack vol.I, 1970
    piano 00:26:00
  • Soundtrack vol.II, 1970
    piano 00:17:45
  • Soundtrack vol.III, 1970
    piano 00:25:30
  • Suite, 1970
    2 trompetten, hoorn, trombone en tuba 00:12:00
  • Suite for brass
    fanfare 00:00:00
  • Suite n°2, 1981
    2 trompetten, hoorn, trombone en tuba 00:11:00
  • Suite n°3 "La partie d'échecs", 2006
    harmonieorkest 00:20:00
  • Suite uit Willem van Saeftinghe, 1962
    orkest 00:00:00
  • Symphonic movement, 1952
    orkest 00:07:00
  • Symphonie, 1953
    orkest 00:23:00
  • The third waltz
    viool, accordeon, piano, gitaar en contrabas 00:00:00
  • Theme Bach - Frédéric II, 2002
    2 violen, alt en cello 00:00:00
  • Three pieces, 2002
    fluit en piano 00:09:00
  • Three pieces, 2002
    altsaxofoon en piano 00:09:00
  • Three pieces, 2002
    klarinet en piano 00:09:00
  • Three Waltzes
    2 violen, alt en cello 00:10:36
  • Three Waltzes
    strijkorkest 00:10:36
  • Treurklacht, 1951
    hobo, cello of middenstem en piano 00:04:00
  • Treurklacht, 1951
    hobo en piano 00:04:00
  • Treurklacht, 1951
    cello en piano 00:04:00
  • Treurklacht, 1951
    middenstem en piano 00:04:00
  • Two preludes
    strijkorkest 00:10:00
  • Un soir un train..., 1968
    cello en orkest 00:06:00
  • Un soir, un train, 1968
    cello (of bariton) en orkest 00:07:00
  • Valse de Pauline
    piano 00:00:00
  • Valse sacrée, 1989
    orkest 00:06:00
  • Valse sacrée, 1989
    viool en piano 00:06:00
  • Valse sacrée, 1989
    viool, cello en piano 00:06:00
  • Vannacht
    Mezzosopraan en piano 00:03:00
  • Variations and theme, 2003
    viool, altviool, cello en piano 00:17:00
  • Variations and theme, 2003
    strijkorkest 00:17:00
  • Variations and theme, 2003
    2 violen, alt, cello en piano 00:17:00
  • Vier oude Vlaamse liederen, 1966
    gemengd koor a cappella 00:10:00
  • Wiegelied voor Jesse, 1992
    piano 00:00:00
  • Works for clarinet choir
    n klarinetten 01:08:00
Bladzijdes :
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17