CeBeDeM

CeBeDeM

index
van de aangesloten componisten

CORYN, Roland

Roland CORYN, geboren op 21 december 1938 te Kortrijk, kwam al vroeg in contact met het artistieke leven. Zijn broer tekende en schilderde, en zijn familie had contact met mensen uit de artistieke wereld. Na zijn muziekstudies aan de Stedelijke Muziekacademie van Harelbeke ging hij zich verder bekwamen aan het Koninklijk Muziekconservatorium te Gent. Hij behaalde er onder andere het Hoger Diploma Altviool en Kamermuziek. Daarnaast volgde hij er tegelijkertijd de theoretische afdeling die hij beëindigde met een Eerste Prijs Compositie.
Als pedagoog was hij werkzaam aan de muziekacademie van Harelbeke, Izegem en Oostende. In 1979 werd hij in eerstgenoemde instelling benoemd tot directeur. Aan het Koninklijk Muziekconservatorium te Gent heeft hij lange tijd een belangrijke functie gehad als docent compositie. Op 1 september 1997 nam hij vervroegd pensioen om zich volledig te kunnen wijden aan zijn compositorisch werk.
In de periode van 1960 tot 1975 was hij hoofdzakelijk actief als uitvoerend musicus. Hij speelde altviool in het Belgisch Kamerorkest, waar hij in contact kwam met moderne muziek, en was stichtend lid van het Vlaams Pianokwartet, dat zich toelegde op werken van bekende componisten en Belgische meesters. Van 1986 tot 1997 leidde hij in Gent het Nieuw Conservatoriumensemble, waarmee hij hoofdzakelijk hedendaagse muziek uitvoerde. Deze activiteit werkte uiterst bevruchtend voor zijn klas compositie.
Als componist behaalde hij diverse prijzen, waaronder de Tenutoprijs in 1973 (Quattro Movimenti), de Jef Van Hoofprijs in 1974 (Triptiek), de Koopalprijs in 1986 voor zijn kamermuziekoeuvre, en de Visser-Neerlandiaprijs in 1999 voor de totaliteit van zijn oeuvre.
In 1993 werd hij verkozen tot lid van de Academie voor Schone Kunsten, Letteren en Wetenschappen van België.

WERK
Coryn heeft sinds 1970 al meer dan zestig werken geschreven. Zijn voorkeur voor absolute muziek blijkt onder andere uit het overheersen van instrumentale muziek boven vocale. Ook de titels van zijn werken zijn meestal abstract. Hiervoor gebruikt hij muzikale vormen, bijvoorbeeld Sonatine voor altviool solo (1959-60), of hij verwijst naar de bezetting, bijvoorbeeld Per piano solo (1972) of Saxofoonkwartet (1982): "[...] ik ben, geloof ik, allergisch aan titels en uitleg. Misschien is het ook wel een vorm van zich afzetten tegen die heersende tendens sinds 1950 om alles te willen en soms te moeten uitleggen met woorden. Op een bepaald moment, naar 1980 toe, was ik voor mezelf klaar met dat probleem en dan ben ik meer interpretatie- en gevoelsaanduidingen op de partituur gaan noteren. Ik voelde dat het voor mijzelf kon en dat het de uitvoerder vaak erg stimuleert tot een betere uitvoering." (uit: Y. Knockaert, Roland Coryn in Campo, p. 3). Uit het citaat blijkt dat Coryn een zo perfect mogelijke uitvoering eist van de muzikanten. Het contact tussen uitvoerder en componist is voor hem dan ook van cruciaal belang. Dit is een van de redenen waarom hij zich, althans tot het einde van de jaren '80, voornamelijk bezighoudt met het componeren van kamermuziek: hij vindt dat de communicatie met de meeste orkesten en hun dirigenten dikwijls te gebrekkig verloopt.
Sinds zijn vijftigste verjaardag heeft Coryn zijn compositorische activiteit intens weten op te drijven. Deze toename blijkt niet alleen uit het aantal opusnummers; daarbij zijn het Vioolconcerto (1987), Due Pitture voor groot orkest (1989), het Concerto grosso voor groot strijkorkest (1989), het Concerto voor vibrafoon, marimba, xylofoon en orkest (1994) en Tre Pezzi per orchestra d'archi (1995) stuk voor stuk grootschalige werken. De verklaring ligt in het feit dat Coryn zijn activiteiten als altviolist teruggeschroefd heeft om zich meer aan het componeren te kunnen wijden.

De verschillende muzikale parameters worden door Coryn elk op een eigen specifieke wijze behandeld, waarbij vooral de intense aandacht voor ritme en tempo opvalt. Ritmische ontwikkelingen ontstaan vanuit een inwendige motoriek, wat betekent dat ritmische kernen uit zichzelf nieuwe ritmische motieven genereren, die dan op hun beurt het uitgangspunt vormen voor een nieuwe verdere ontwikkeling. Dit kan leiden tot een hoge graad van complexiteit, zoals 'ritmepolyfonie' of polyritmische gelaagdheid. De veelgelaagdheid van dergelijke ritmische ontwikkelingen is onder andere op te merken in de Introduzione van het orkestwerk Quattro Movimenti (1973), waarin een tweenotencel, gekoppeld aan zijn inversie, in verschillende duurwaarden in verschillende instrumentenkoppels verschijnt.
Zoals het ritme een voortdurend voortspinnende beweging maakt, zo ook fluctueert het tempo. Constante tempi komen vrijwel niet voor.
De ritme- en tempofluctuaties zijn steeds constructief en doelgericht. Het gaat niet zozeer om eenvoudige accelerando- en ritenuto-aanduidingen in de partituur, die de uitvoerder een grote ruimte voor interpretatie toelaten, maar ze zijn precies uitgeschreven, bijvoorbeeld als overgang van een binair naar ternair ritme of van kwintool naar sextool. Dit kan eventueel gecombineerd worden met maatwisselingen, telduurveranderingen (van binair naar ternair met behoud van tempo), of tempoveranderingen. In de reeds genoemde Introduzione vindt een systematische versnelling plaats van een tweenotencel, waarbij het eindpunt van de versnelling glissandi zijn. Ook in Reflexie I uit de Sonate voor orkest (1975) is de glissando de grootst mogelijke snelheid van toonhoogteopeenvolging en ritme. Daarna is de glissando het vertrekpunt voor een vertraging via trillers en uitgeschreven ritmes.
De melodie in niet van primordiaal belang in Coryns muziek; lyrische melodieën komen zelden voor. Dikwijls worden zinnen opgebouwd door middel van celontwikkeling. In de uitwerking ervan is de secunde (evenals de septime en de none) een zeer belangrijk interval, dat zowel horizontaal als verticaal voorkomt. Het gebruik van dergelijke kleine intervallen kan leiden tot totaalchromatische velden of klankveldmomenten. De vele canonische passages in de stemvoering verwijzen naar de klassieke polyfone traditie.
Coryns vrije postseriële werkwijze geeft hem de mogelijkheid tot een persoonlijke uitwerking van een basisreeks in alle mogelijke varianten. Een motief van zes noten verbindt de drie delen van het Saxofoonkwartet (1982); het ligt aan de basis van de volledige compositie. Als deze zes noten gevolgd zouden worden door een transpositie die een hele toon lager ligt, zou een dodecafonische reeks ontstaan. Coryn beperkt zich echter tot het gebruik van het zes-noten-motief, dat zowel in zijn originele vorm als in kreeft, inversie of kreeftinversie voorkomt (al dan niet getransponeerd).

Vanaf het einde van de jaren tachtig gaat Coryns muziek robuuster, zelfverzekerder en strijdender klinken. In zijn oratorium Opus: Mens (1987), een werk voor twee vocale solisten, koor en orkest, komt hij tot een optimistische levensbevestiging. Ook zijn Vioolconcerto (1987) bestaat uit een virtuoos solistisch tweede deel, na een trager eerste deel, dat eindigt als een verstild koraal. Vele composities eindigen met een langzame beweging waaruit berusting spreekt. Gedurende de jaren negentig gaat zijn aandacht sterk naar de stem. Dit resulteert in vele werken voor koor a capella zoals: '5 Dickinson liederen', 'Triptiek der Deernis' op teksten van Luuk Gruwez en 'Vier ernstige Gezangen' op teksten van Marsman, Blockeel en Joyce. Deze periode krijgt dan een hoogtepunt in twee uitgebreide composities als: 'Deux mille regretz' voor gemengd koor en renaissance-instrumenten en het avondvullende 'Winds of Dawn', ondertiteld als Missa 'Da Pacem', voor Sopraan-, Tenor- en Baritonsolo, gemengd koor, kinderkoor en groot orkest.

SELECTIEVE WERKLIJST
- Kamermuziek: Sonatine voor altviool solo (1959-1960), Per piano solo (1972), Triptiek (1974), Sonatine voor 2 klarinetten (1977), Improvisatie II voor altviool en piano (1979), Saxofoonkwartet (1982), Sonate voor 2 piano's (1982), Saxofoonkwartet (1984) bestaat ook in de versie voor klarinettenkwartet, Sonate voor altviool en piano (1985) bestaat eveneens voor cello en piano, 13 Miniaturen voor fluit en strijkkwartet.
- Orkest: Quattro Movimenti (1973), Sonate voor orkest (1975), Vioolconcerto (1988), Concerto grosso (1989), Due Pitture (1989), Tre Pezzi per orchestra d'archi (1995)
- Koor: Landschappen en stillevens (1985), Drie volksliederen (1991), Pain (1993), A letter to the world (5 Dickinsonliederen)(1993), Triptiek der Deernis (1997), Sotto voce voor gemengd koor (2000)
- Oratorium: Opus: Mens (1987)
- Mis: Winds of Dawn - Missa da Pacem (2000)
- Harmonieorkest: Concerto per Banda (1997), 5 Concertpreluden voor Hobosolo en Harmonieorkest

BIBLIOGRAFIE
- COUVREUR, W., Coryns postmodernisme, in Muziek & Woord, april 1989, p. 6.
- DECRUYNAERE, F., De moed om een blij mens te zijn, in Muziek & Woord, november 2000, p. 12.
- DELAERE, M., Y. KNOCKAERT en H. SABBE, Nieuwe Muziek in Vlaanderen, Brugge, 1998.
- In de voetsporen van keizer Karel, in Muziek & Woord, juni 2000, p. 8.
- KNOCKAERT, Y., Roland Coryn: een mens in klank verborgen, in Tijdschrift van de Nieuwe Muziekgroep, december 1987, p. 2-37.
- KNOCKAERT, Y., Roland Coryn in Campo, in Muziek & Woord, mei 1996, p. 3-4.
- VERCAMMEN, E., De tweede generatie modernisten: Vic Nees, Elias Gistelinck, Roland Coryn en Raoul De Smet, geschreven voor Seminarie Nieuwe Muziek in Vlaanderen, KULeuven, 1998-1999.

DISCOGRAFIE
- Quattro Movimenti voor groot orkest (De Philharmonie van Antwerpen o.l.v. Frederic Devreese), Cultura 'Muziek in Vlaanderen' 5073-N2
- Sonate voor 2 piano's (Levente Kende en Heidi Hendrickx), Terpsichore 1984 NV Phonic S.A. Belgium
- Thoughts on a Theme voor contrabassolo (Frank Coppieters), René Gailly International Productions 86 006, 1993.
- Concerto voor viool en orkest (Henry Raudales en het Nieuw Vlaams Symfonieorkest o.l.v. Patrick Peire), René Gailly International Productions 87 063
- Vier ernstige Gezangen voor gemengd koor a cappella (Vlaams Radiokoor o.l.v. Vic Nees), Phaedra 92006 - In Flanders Fields Vol. 6
- Due pitture voor orkest (Nieuw Vlaams Symfonieorkest o.l.v. Dirk Brossé), René Gailly International Productions 87 080, 1994.

[© 2001 Els Vercammen en Kris Gabriels, voor MATRIX]

werken

  • 13 Miniature, 1997
    fluit of picolo en strijkkwartet 00:15:02
  • A game of fives, 2006
    gemengd koor a cappella 00:04:25
  • A Kaleidoscope alike..., 2010
    fluit, hobo, klarinet, fagot, viool, altviool, cello en contrabas 00:16:48
  • A letter to the world op. 51, 1985
    gemengd koor a cappella 00:07:10
  • A letter to the world op. 51, 1985
    gemengd koor a cappella 00:07:10
  • A meeting with... (First volume), 2005
    gemengd koor a cappella 00:06:00
  • A meeting with... (Second volume), 2011
    gemengd koor a cappella 00:10:25
  • A meeting with...Emily Dickinson, Alexander Pushkin, James Joyce, 2005
    gemengd koor a cappella 00:06:00
  • A Tribute to William Blake op. 74, 2006
    Bas-bariton en gemengd koor 00:30:00
  • Amidst the Flowers, 2006
    mannenkoor a cappella 00:03:13
  • Ascenscion op. 26, 1982
    Sopraan en altsax 00:01:43
  • Ave Maria op. 47, 1992
    gemengd koor a cappella 00:01:25
  • Ballade op. 16, 1977
    trompet en pianobegeleiding 00:05:10
  • Beeldspraak 92 in 1993 op. 50, 1993
    vrouwen of kinderkoor a cappella 00:08:00
  • Canticum Canticorum Salomonis, 2008
    twee Sopranen, twee Alten en viool solo 00:10:15
  • Concerto op. 38, 1987
    viool en orkest 00:21:00
  • Concerto op. 38, 1987
    viool en piano 00:21:00
  • Concerto op. 76, 2003
    cello en orkest 00:23:00
  • Concerto grosso op. 41, 1989
    groot strijkorkest 00:15:00
  • Concerto grosso (revised version) op. 41bis, 1988
    strijkorkest 00:15:00
  • Concerto per vibrafono, marimba, silofono ed orchestra op. 54, 1994
    vibrafoon, marimba, xylofoon en orkest 00:27:23
  • Dansloze suite op. 59, 1995
    piano 00:06:00
  • Death be not proud, 2006
    gemengd koor a cappella 00:03:09
  • Deux mille regretz, 1999
    Recitant, gemengd koor, ensemble van renaissance-instrumenten 00:45:00
  • Divertimento op. 13, 1977
    klarinet en piano 00:08:35
  • Divertimento op. 13, 1977
    klarinet en harmonieorkest 00:08:35
  • Drie eenstemmige kinderliederen, 2005
    kinderkoor en orkest 00:07:36
  • Drie eenstemmige kinderliederen, 2005
    Kinderkoor en piano 00:07:36
  • Drie kerstliedbewerkingen op. 46, 1991
    koor a cappella 00:06:20
  • Drie stukken op. 02, 1970
    piano 00:08:35
  • Due Cantici op. 72, 2005
    gemengd koor a cappella 00:11:06
  • Due contrasti op. 56, 1995
    4 trompetten, 4 hoorns, 4 trombones en 1 bastuba 00:12:30
  • Due pezzi op. 11bis, 1996
    cello en kamerorkest 00:08:15
  • Due pitture op. 40bis, 1988
    orkest 00:12:30
  • Een 'reke' rijmkes en nageldeuntjes op. 77, 2007
    vrouwen- of kinderkoor a cappella 00:07:00
  • Eléphantasia op. 67, 2001
    contrabas 00:06:35
  • Entrata op. 22, 1980
    koperensemble 00:05:00
  • Fantasia op. 07, 1973
    fluit en piano 00:05:00
  • Fantasia op. 07, 1973
    hobo en piano 00:05:00
  • Fantasia op. 07, 1973
    klarinet en piano 00:05:00
  • Fantasia op. 07, 1973
    altsaxofoon en piano 00:05:00
  • Fantasia op. 07, 1973
    fagot en piano 00:05:00
  • Five concert preludes op. 42ter, 2005
    hobo en symfonische orkest 00:09:34
  • Five concert preludes op. 42bis, 1991
    hobo en orkest 00:09:34
  • Five Songs, 2009
    gemengd koor a cappella 00:15:10
  • Illumina Faciem Tuam op. 83, 2011
    mannenkoor a cappella 00:03:10
  • Improvisatie 1 op. 20/1, 1979
    viool en piano 00:04:59
  • Improvisatie 2 op. 20/2, 1979
    altviool en piano 00:04:20
  • Improvisatie 3 op. 20/3, 1979
    cello en piano 00:05:00
  • In un tempo op. 28, 1982
    tenortuba 00:04:10
  • Inquieto op. 42, 1991
    tenortuba 00:08:00
  • Intrada I op. 04, 1972
    3 trompetten, 2 trombones en tuba of bastrombone 00:01:00
  • Intrada II op. 04, 1972
    2 trompetten en trombone 00:00:45
  • Introducione e Ciaccona op. 33, 1985
    koper en slagwerk 00:06:00
  • Inventies voor strijkensemble op. 36, 1986
    strijkorkest 00:12:42
  • Jokaste tegen God op. 24, 1981
    toneelmuziek 00:10:00
  • Klarinet kwartet op. 31/b, 1991
    4 klarinetten 00:17:05
  • Kwartetbeweging op. 27, 1982
    4 tuba's 00:05:00
  • Landschappen en stillevens op. 34, 1985
    gemengd koor a cappella 00:06:30
  • Landschappen en stillevens (herziene versie) op. 34, 1985
    gemengd koor a cappella 00:06:30
  • Life, 2011
    gemengd koor a cappella 00:03:58
  • Maria Vasalistriptiek op. 69, 2004
    gemengd koor a cappella 00:09:30
  • Merel Miranda op. 23, 1980
    kinderkoor en orkest 00:25:00
  • Miscellanea op. 75, 2006
    koor a cappella 00:00:00
  • Opus : Mens op. 37, 1987
    gemengd koor, S., Bar. en instrumentaal ensemble 00:20:00
  • Out of darkness op. 68, 2002
    orkest 00:11:00
  • Pain op. 51bis, 1993
    driestemmig koor a cappella 00:01:15
  • Pater Noster, 2010
    gemengd koor a cappella 00:03:00
  • Per pianoforte solo op. 05, 1972
    piano 00:05:00
  • Pianosuite voor de jeugd op. 19, 1979
    piano 00:11:00
  • Quattro movimenti op. 08, 1973
    symfonieorkest 00:10:00
  • Regina op. 09, 1976
    middenstem en piano 00:07:00
  • Riflessioni op. 55, 1994
    contrabas en piano 00:15:00
  • Rorate caeli desuper..., 2009
    vierstemmig mannenkoor a cappella 00:04:15
  • Saxofoonkwartet op. 31/a, 1982
    4 saxofoons 00:17:05
  • Sinfonia piccola op. 60, 1996
    strijkorkest 00:10:25
  • Sonata op. 25, 1981
    2 piano's 00:14:00
  • Sonata op. 32, 1984
    altviool en piano 00:16:00
  • Sonata op. 29, 1982
    bastuba 00:09:55
  • Sonata op. 32bis, 1984
    cello en piano 00:16:00
  • Sonate voor orkest op. 12, 1975
    orkest 00:21:40
  • Sonatine op. 15, 1978
    2 klarinetten in si b 00:12:10
  • Sonatine op. 01, 1959
    altviool 00:06:46
  • Sonatine op. 21, 1981
    viool en piano 00:08:56
  • Sonatine voor de jeugd op. 39, 1988
    piano 00:04:00
  • Song op. 75, 2006
    gemengd koor a cappella 00:04:00
  • The Bells op. 75, 2006
    vrouwenkoor a cappella 00:04:10
  • There is another sky op. 71, 2005
    gemengd koor a cappella 00:15:02
  • Thoughts on a Theme op. 20/4, 1979
    contrabas 00:06:07
  • Toccatella op. 18, 1978
    piano 00:04:00
  • Tombeau op. 70, 2005
    orgel 00:06:21
  • Tre pezzi op. 57, 1995
    strijkorkest 00:15:00
  • Trio voor houtblazers op. 03, 1971
    hobo, klarinet, fagot 00:13:00
  • Triptiek op. 10, 1974
    fluit, hobo en 8 strijkers 00:14:00
  • Triptiek op. 10bis, 1974
    2 klarinetten en 8 strijkers 00:14:00
  • Triptiek der deernis op. 61, 1996
    gemengd koor a cappella 00:08:20
  • Trombonekwartet op. 35, 1986
    4 trombones 00:12:30
  • Twee stukken op. 11, 1976
    cello en piano 00:08:15
  • Une ménagerie Minuscule
    twee soprani en Alta 00:00:00
  • Van Teo, voor Teo op. 14, 1977
    koor a cappella 00:03:25
  • Vier ernstige liederen op. 43, 1991
    gemengd koor a cappella 00:14:25
  • Vier ernstige liederen op. 43, 1991
    gemengd koor a cappella 00:14:25
  • Vier miniaturen op. 06, 1972
    piano 00:05:53
  • Vijf bagatellen voor fluitsolo op. 17, 1978
    fluit 00:07:00
  • Vijf bewegingen op. 49, 1993
    fluit, hobo, klarinet, hoorn en fagot 00:12:10
  • Vijf concertpreluden op. 44, 1991
    hobo en harmonieorkest 00:10:30
  • Vijf concertpreluden op. 44, 1991
    hobo en piano 00:10:30
  • Viri Galilaei op. 83, 2010
    mannenkoor a cappella 00:04:00
  • Zes liederen op. 58, 1995
    hoge stem en klarinettenkwartet 00:06:30
  • Zes liederen op. 58, 1995
    Sopraan, klarinet, viool, cello en piano 00:06:30
  • Zes liederen op. 58, 1995
    hoge stem en piano 00:06:30
Bladzijdes :
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12